Paslı Demir Hurda Değer Kaybeder mi? Pas, Fire, Nem ve Açıkta Saklama

Yüzeyinde ince pas olan demir hurda genellikle normal kabul edilir ve kayda değer bir fiyat kaybı yaratmaz. Sorun, pul pul dökülen ağır pasta, çürümüş ince sacda ve toprak ya da suyla karışık hurdadadır: Bunlarda erime firesi artar, tartımda kesinti uygulanabilir. Hurdayı yerden kesip üstünü örterek saklayın ve uzun bekletmeden satın. Pası temizlemeye ya da hurdayı yağlamaya gerek yoktur.

Demir hurda satan çoğu kişi aynı soruyu sorar: "Paslanmış, yine de alınır mı?" Cevap evettir, çünkü hurda zaten ergitilecektir ve demirden pas beklenir. Ancak pasın miktarı ve hurdanın saklanma biçimi değeri etkileyebilir. Bu rehberde pasın gerçekte neye yol açtığını ve hurdanın değerini korumanın basit yollarını anlatıyoruz.

1. Pas nedir?

1.1. Paslanma süreci

Pas, demirin oksijen ve suyla tepkimeye girmesi sonucu oluşan demir oksit karışımıdır. Hava nemliyse ve yüzeyde tuz varsa süreç hızlanır. Bu yüzden deniz kenarında ve yağmur alan yerlerde hurda daha çabuk paslanır.

1.2. Pas ağırlığı artırır mı?

Paslanma sırasında demire oksijen bağlandığı için pas tabakası ağırlık ekler. Ancak bu ek ağırlık metal değildir ve ergitildiğinde cüruf olarak ayrılır. Yani tartıda görünen kazancın karşılığı fırında yoktur. Ağır paslı malzemede hurdacının kesinti istemesi bu yüzdendir.

2. Pasın değere etkisi

2.1. Yüzey pası

Kalın profil, kiriş, boru ve inşaat demirindeki ince kızıl tabaka genellikle sorun değildir. Kalın kesitli malzemede paslanan kısım toplam ağırlığın küçük bir bölümüdür. Bu tür hurda çoğunlukla sınıfını korur.

2.2. Ağır pas ve çürüme

İnce sac, teneke, otomobil gövdesi ve bidon gibi malzemeler uzun süre açıkta kalınca delik deşik olabilir. Çürüyen malzemenin önemli bir kısmı artık demir değil pas tozudur. Bu durumda hem elde kalan metal azalır hem de fire artar. Fire hesabı için hurda tartımı ve fire yazımıza bakın.

2.3. Fire ne demek?

Fire, hurdanın ergitilmesi sırasında kaybolan kısımdır. Pas, toprak, boya ve yağ gibi maddeler metale dönüşmez. Çelikhane ya da dökümhane bu kaybı önceden hesaba katar ve hurda alış fiyatını buna göre belirler. Demir sınıfları için demir ve çelik hurdası yazımızı okuyabilirsiniz.

3. Nem, su ve toprak

3.1. Yağmurlu hurda

Üzerinde yağmur suyu ve çamur olan hurda tartıda daha ağır görünür. Hurdacılar bunu bilir ve nem kesintisi uygulayabilir. Hurdayı sulayarak ağırlaştırmak ise hem dürüst değildir hem de güven kaybettirir.

3.2. Su ve çelikhane güvenliği

Hurdadaki su, sıcak metalle temas edince aniden buhara dönüşür ve tehlikeli sıçramalara yol açabilir. Bu nedenle içinde su kalmış kapalı borular ve tanklar özellikle sorunludur. Ayrıca kapalı kaplar patlama riski yaratır. Boru ve kapların iç içe kapalı kalmamasına dikkat edin.

3.3. Toprak ve yabancı madde

Toprağın üzerinde yıllarca kalan demirin altı çamurla birleşir. Bu çamur doğrudan kesinti nedeni olur. Hurdayı almadan önce silkelemek ya da kuru fırçayla temizlemek küçük bir iş olmasına rağmen işe yarar.

4. Açıkta saklama

4.1. Yerden kesin

Hurdayı doğrudan toprağa değil, palet veya beton üzerine koyun. Yerden gelen nem paslanmayı en çok hızlandıran etkendir.

4.2. Üstünü örtün

Üstü kapalı bir alan en iyisidir. Mümkün değilse hurdayı branda ile örtün, ancak yanlarını havalandıracak şekilde bırakın. Tamamen sarmak yoğuşmaya neden olabilir.

4.3. Uzun bekletmeyin

Satacağınız hurdayı yıllarca bekletmek, ince malzemede ciddi kayıp yaratır. Fiyat beklemek isterseniz yalnızca kalın kesitli ve temiz malzemeyi saklayın, sacları bekletmeyin. Ayrıca açıktaki hurda çalınabilir.

5. Değer kaybını azaltma

5.1. Yapılması gerekenler

Pratik öneriler şunlardır:

• İnce saclar ile kalın demiri ayrı tutun.
• Hurdayı kuru tutun ve zeminden ayırın.
• Toprak, beton ve sıvıları temizleyin.
• Kapalı kapları açın ve içini boşaltın.
• Biriken ince hurdayı daha sık satın.

5.2. Yapılmaması gerekenler

Bazı öneriler yanlış ya da gereksizdir:

• Pas temizlemek: Tel fırça veya taşlama emeğe değmez.
• Hurdayı yağlamak: Yağ, kesinti nedenidir ve çevreye zarar verir.
• Boyamak: Boya, ergitmede ek kirlilik oluşturur.
• Kimyasal sökücü kullanmak: Maliyetlidir ve tehlikelidir.

Satıştan önce yapılan genel hatalar için hurda satarken yapılan hatalar yazımıza bakabilirsiniz.

6. Diğer metallerde oksitlenme

Pas yalnızca demire özgüdür; diğer metaller farklı davranır. Alüminyumda beyaz bir oksit tabakası oluşur, bakır zamanla kararır veya yeşil tabaka kazanır, pirinç matlaşır. Bu metallerde sınıf farkı yaratan şey oksit tabakasından çok saflık ve temizliktir. Paslanmaz çelik ise doğru ortamda paslanmaz, ancak tuz ve kir nedeniyle yüzeyinde lekeler görülebilir.