Hurda Kablo Nasıl Soyulur? Kablo Yakmak Neden Yanlış?

Kalın kablolar elle ya da küçük bir soyma makinesiyle soyulabilir ve soyulmuş bakır genellikle kablolu halinden daha değerlidir. İnce kablolarda ise emek çoğu zaman karşılığını vermez, olduğu gibi satmak daha mantıklıdır. Kablo kesinlikle yakılmamalıdır: Plastik yanarken zehirli duman çıkar, atığı açıkta yakmak mevzuata aykırıdır ve yanmış bakır parlak bakır fiyatından alınmayabilir.

Tadilatta, elektrik tesisatı yenilemesinde ya da atölye temizliğinde kablo çıkar. Akla gelen ilk soru bunu soyup soymamaktır. Cevap, kablonun kalınlığına ve sizin zamanınıza bağlıdır. Bu rehberde hangi kabloyu ne zaman soymak gerektiğini, nasıl güvenli soyulacağını ve yakmanın neden hem sağlık hem de para açısından kötü bir fikir olduğunu anlatıyoruz. Kablo sınıflarının genel özeti için kablo, akü ve elektronik hurda rehberimize bakabilirsiniz.

1. Soyma kararı

1.1. Soymaya değer kablolar

Bakır oranı yüksek, kalın kablolar soyulmaya en uygun olanlardır. Kalın besleme kabloları, tek damarlı kalın iletkenler ve kaynak kablolarında kılıf görece incedir, bakır ise fazladır. Bu tür kablolarda soyma hem kolaydır hem de fark yaratır.

1.2. Soymaya değmeyen kablolar

Telefon, ağ, kulaklık ve ince cihaz kablolarında plastiğe göre bakır azdır, soyma süresi ise uzundur. Bunları tek tek soymak yerine "ince kablo" olarak ayrı bir çuvala koymak genellikle daha mantıklıdır. Hurdacı bu tür kabloları düşük bakır oranına göre fiyatlandırır.

1.3. Hesabı yapmadan başlamayın

Soymaya başlamadan önce hurdacıya kablolu ve soyulmuş fiyatları ayrı ayrı sorun. Kablonun içinden yaklaşık ne kadar bakır çıkacağını küçük bir parça soyarak görebilirsiniz. Aradaki fark zamanınıza değmiyorsa soymayın.

2. Nasıl soyulur?

2.1. Elle soyma

Kısa ve kalın parçalarda maket bıçağı riskli olduğu için kablo soyma pensesi ya da sıyırma aleti tercih edilir. Kablo sabit bir yere tutturulur, kılıf boyuna yarılır ve çekilerek ayrılır. Bıçağı daima vücudunuzdan uzağa doğru hareket ettirin ve kesilmeye dayanıklı eldiven kullanın.

2.2. Küçük makineler

Çok miktarda kablo soyan atölyelerde kablo soyma makineleri kullanılır. Kablo silindirler arasından geçer ve kılıf boyuna yarılır. Düzenli kablo hurdası çıkaran işletmeler için yararlı olabilir, ama evde birkaç metre kablo için gereksizdir.

2.3. Soyduktan sonra

Bakır damarları temiz bir kapta toplayın, kılıfları ayrı tutun. Lehimli uçlar, pabuçlar ve klemensler bakırın sınıfını düşürür; kesip ayırmak işe yarar. Kablodan çıkan plastikleri bir kenara atmayın, toplu olarak atık sistemine verin.

3. Kablo yakmanın zararları

3.1. Sağlık ve çevre

PVC kılıflı kablo yandığında hidrojen klorür gibi tahriş edici gazlar ve dioksin türü zehirli bileşikler oluşabilir. Duman yalnızca yakan kişiyi değil, çevredeki evleri de etkiler. Yanma artıkları toprağa ve suya karışır. Atıkların açıkta yakılması çevre mevzuatına aykırıdır ve yaptırımla karşılaşabilirsiniz.

3.2. Fiyat kaybı

Yakmanın kazandırdığı düşünülür, ama çoğu zaman tam tersi olur. Yanan bakırın yüzeyi oksitlenir, kararır ve kırılganlaşır. Bu bakır parlak bakır sınıfından alınmayabilir. Ayrıca yanmış kablo, kaynağının sorgulanmasına neden olabilir. Bakır sınıfları için bakır hurdası rehberimize bakın.

3.3. Yangın riski

Kablo yığınları kolay tutuşur, plastik damlayarak yanar ve söndürmesi güçtür. Rüzgârlı bir havada yakınlardaki otlara ya da yapılara sıçrayabilir.

4. Bakır ve alüminyum kablo farkı

4.1. Nasıl ayırt edilir?

Kablonun ucunu kesip iletkene bakın. Kırmızımsı iletken bakırdır, gümüşi iletken alüminyumdur. Ağırlık da ipucu verir: Aynı kalınlıkta alüminyum kablo çok daha hafiftir. Büyük enerji kablolarında alüminyum yaygındır.

4.2. Kalaylı bakır

Bazı kabloların içindeki bakır teller gümüşi görünür; bunlar kalaylanmıştır. Alüminyum sanılabilir, ancak kesiti çizilince bakır rengi görünür. Bu farkı hurdacıya belirtin, çünkü sınıfı değişebilir.

5. Güvenlik

5.1. Enerjiyi kesin

Takılı ya da duvardaki bir hattı kesmeden önce sigortanın kapalı olduğundan emin olun ve test edin. Elektrik işlerinde yetkin değilseniz bu işi elektrikçiye bırakın. Enerjili bir kabloyu kesmek ölümcül olabilir.

5.2. Kaynağı belli kablolar

Kamuya ait elektrik, telefon ve demiryolu hatlarından sökülmüş kablolar çalıntı sayılır. Üzerinde kurum işareti olan ya da kaynağı belli olmayan kabloları almayın ve satmayın. Kendi tadilatınızdan çıkan kablolarda ise fatura ya da iş kaydınız varsa saklayın.

5.3. Kişisel koruma

Eldiven kullanın, küçük tel parçalarına karşı gözlerinizi koruyun ve çocukları çalışma alanından uzak tutun. Tel uçları cilde kolayca batar.