Hurda Klima ve Kompresör: İçindeki Bakır, Alüminyum ve Güvenli Söküm

Hurda klimada değerli kısımlar bakır borular, alüminyum kanatlı petekler, kompresör ve fan motorudur. Ancak klima sökülmeden önce soğutucu gazın yetkili servis tarafından toplanması gerekir; borulara kesme yapmak gazın havaya karışmasına neden olur ve basınç nedeniyle tehlikelidir. Evdeki çoğu kişi için en doğru yol, klimayı yetkili servise söktürüp iç ve dış üniteyi bütün halde satmaktır.

Eski klimalar değiştirildiğinde geride iki ünite ve duvardaki bakır boru hattı kalır. Dış ünite ağır olduğu için dikkat çeker, ama içindeki metaller türlerine ayrıldığında asıl değer ortaya çıkar. Öte yandan klima, ağırlığının yanında basınçlı gaz ve yağ da taşır. Bu rehberde klimadaki metalleri, söküm kurallarını ve satışta bakılması gerekenleri anlatıyoruz.

1. Klimanın içinde ne var?

1.1. Dış ünite

Dış ünitede kompresör, yoğuşturucu petek, fan motoru, elektronik kart ve metal kasa bulunur. Kasa genellikle çelik sactır. Petek, bakır boruların üzerine dizilmiş alüminyum kanatçıklardan oluşur.

1.2. İç ünite

İç ünitede buharlaştırıcı petek, fan, küçük motor, elektronik kart ve plastik kasa vardır. Plastik gövde hafif olduğu için toplam ağırlıkta metal oranı dış üniteye göre azdır.

1.3. Tesisat boruları

İç ve dış üniteyi bağlayan hat çoğunlukla bakır borudur. Üzerindeki izolasyon köpüğü ve bant çıkarıldığında temiz bakır elde edilir. Ayrıca bağlantı kabloları ve drenaj hortumu da bulunur. Bazı yeni cihazlarda alüminyum borulu petekler de kullanıldığı için her klimada aynı bakır miktarı olduğunu varsaymayın.

2. Hangi parça ne kadar işe yarar?

2.1. Bakır-alüminyum petek

Petek, iki metalin birbirine geçmiş halidir. Bu nedenle saf bakır ya da saf alüminyum fiyatından alınmaz; çoğunlukla ayrı bir "klima peteği" veya "radyatör" sınıfında değerlendirilir. Benzer değerlendirme petek ve radyatör hurdası yazımızda da anlatılıyor.

2.2. Kompresör

Kompresör, çelik gövdeli kapalı bir ünitedir. İçinde bakır sargılı motor ve yağ bulunur. Yağ boşaltılmadan kesilmesi hem kirliliğe hem de yangın riskine neden olur. Genellikle bütün halde satılır.

2.3. Fan motoru ve kartlar

Fan motorları motor hurdası olarak değerlendirilir. Elektronik kartlar ise ayrı bir gruptur ve hurdacının kart kabul edip etmediği sorulmalıdır.

3. Soğutucu gaz neden önemli?

3.1. Gazın zararı

Klimalardaki soğutucu akışkanlar (R22, R410A, R32 gibi) havaya salındığında iklim üzerinde ciddi etki yaratır. Eski R22 gazı ozon tabakasına da zarar verir. Bu yüzden borular kesilerek gazın havaya salınması yanlıştır ve mevzuata aykırı olabilir.

3.2. Doğru yöntem

Gazın toplanması için uygun cihaz, eğitim ve sertifika gerekir. Eski cihazı söktürürken yetkili servisten gazı toplamasını isteyin. Gazı boşaltılmış klimanın boruları güvenle sökülebilir. Bazı R32 gazları düşük düzeyde yanıcı olduğu için de bu iş profesyonel yapılmalıdır.

4. Güvenli söküm

4.1. Evde yapılmaması gerekenler

Aşağıdakilerden kaçının:

• Bakır boruyu kesmek ya da bağlantı somununu gevşetmek
• Dış üniteyi tek başına indirmeye çalışmak
• Kompresörü delmek veya taşlamak
• Klimayı balkondan ya da iskeleden güvencesiz sarkıtmak

Yüksekte çalışma en sık kaza nedenlerinden biridir. Dış ünite dış cephede ise işi ekipmanı olan ustaya bırakın.

4.2. Elektrik

Söküm öncesi sigortayı kapatın. Kablo bağlantıları için de yetkili servis ya da elektrikçi çalıştırın.

4.3. Keskin kanatçıklar

Petek kanatçıkları çok incedir ve eli kesebilir. Taşırken eldiven kullanın, peteği vücudunuza yaslamayın.

5. Satışa hazırlık

5.1. Bütün mü, parça mı?

Gazı toplanmış klimayı bütün halde satmak en kolay yoldur. Atölyesi olan birisi bakır boru, petek ve kasayı ayırabilir, ama bu iş alet ve zaman gerektirir. Hurdacıya iki seçeneğin de fiyatını sorun.

5.2. Bakır boruları ayırın

Duvardan sökülen boru hattını izolasyondan arındırıp ayrı tutun. Lehimli uçlar ve pirinç bağlantılar ayrı değerlendirilebilir. Bakır sınıfları hakkında bakır hurdası rehberimize bakabilirsiniz.

5.3. Çalışan klima

Klima hâlâ çalışıyorsa hurda olarak satmadan önce ikinci el değerini de düşünün. Çalışır cihaz, kilo ile satılan hurdadan daha fazla getirebilir.